Brüksel lahanası ya da Frenk lahanası (Brassica oleracea Gemmifera), turpgillerden (Brassicaceae) küçük yumru şeklinde ve kalınca kat kat yaprakları olan bir sebze türü.
Brokoli gibi kansere yakalanma riskini azalttığı düşünülen bir başka kış sebzesini veren Brüksel lahanası, turpgillerdendir. Anayurdu bilinmeyen bitki, ABD ve Avrupa'da yaygın şekilde yetiştirilmektedir. Türkiye'de de tarımı başlamış olup sebze, halk arasında yavaş yavaş tanınmaktadır.
Brüksel lahanası yetiştiricilerinden biriyseniz, bahçenizdeki diğer tüm sebzelerin hasadını tamamlamış olsanız da hala teze Brüksel lahanası yiyor olabilirsiniz. Brüksel lahanası bahçeye ekilen sebzelerin içinde en dayanıklı olanıdır. Bu sebze sonbahar mevsiminin ayazına, donuna ve hafif kar yağışlarına dayanıklıdır; soğuk havalar Brüksel lahanasının daha lezzetlenmesini sağlar. Brüksel lahanası kuzeyde yaşayan çiftçilere güneyli çiftçiler karşısında avantaj sağlayan birkaç sebzeden biridir.
Brüksel Lahanasının Ekim Yeri Nasıl Olmalıdır?
Kalın gövdeleri ve goncalarıyla birlikte, Brüksel lahanalarının boyu 0,6-0,9 m’ye kadar uzamaktadır. Bu sebzenin kök sistemi toprağın yüzeyine çok yakın bir noktada bulunur. Tüm bu özellikleriyle Brüksel lahanası zengin, gübre ile takviye edilmiş ve düzenli olarak nemlendirilen topraklara ihtiyaç duyar.
Sonbaharda lahana yataklarını hazırlamaya başlayın. Gübre ve sonbahar yapraklarıyla toprağı zenginleştirin. İlkbaharda toprağın içerdiği besin değerlerini tespit edin. Toprağın pH seviyesi 6.0-6,8 aralığında bulunmalıdır. Tıpkı lahanagillerden olan diğer sebzeler gibi Brüksel lahanası da büyük miktarda borona ihtitaç duyar. Boron çok asitli topraklarda, hafif alkalinli topraklarda ve organik madde bakımından fakir olan topraklarda oldukça az miktarda bulunmaktadır. Toprağınızı ilkbaharda hazırlamaya başladıysanız, iyice çapalayın, çapalanan toprağın üzerini gübre tabakasıyla kaplayın ve sonra toprağı hafifçe karıştırın.
Brüksel Lahanası Nasıl Ekilir?
Geçici çeşitler olarak adlandırılan kısa-dönemlik Brüksel lahanalarının büyümesi bile çok uzun zaman ( yaklaşık 100 gün ) alır. Bu nedenle mevsimin son don olayından 1 ay önce, kapalı mekanlarda ya da serin açık mekanlarda koruma altına alınmış ve üstü camekan ile çevrilmiş bir alanda ekime başlayabilirsiniz. Tohumlar 24-27oC sıcaklıkta bir hafta içinde çimlenmektedir. Fidelerin gözle görülür bir hal almasını takip eden 4-6 hafta içinde, toprak değişimi gerçekleştirebilirsiniz. Yaşadığınız bölgede tohum ekme sezonu 4 ay kadar sürüyorsa, Brüksel lahanalarını doğrudan bahçe toprağına ekebilirsiniz.
Brüksel Lahanası Yetiştirirken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Brüksel lahanası serin ve nemli toprakları sever. Yazın sıcak aylarında toprağı serin tutabilmek için organik sap ve saman tabakaları ile toprağınızı örtebilirsiniz. Bu tabakaların altında kalan lahana yatağının içine, toprağın besin değerini arttırmak ve solucanların toprak altı faaliyetlerini arttırmak için gübre takviyesi yapabilirsiniz. Sürekli esen rüzgarlara maruz kalan bölgelerde, bitkinin kazığa bağlanması gerekebilir. Fideleri bir topraktan başka bir toprağa taşıyacak olursanız, yeni toprağa yerleştirdiğiniz bitkilerin kökünü korumak için sağlam bir kazık kullanabilirsiniz.
Gübreleme : Toprağınızı toprak değişimi işleminden yaz sonuna kadar her 3-4 haftada bir balık emülsiyonu gibi organik gübrelerle zenginleştirin. Toprağınız besin değeri bakımından zaten zengin bir toprak ise, gübre takviyesi gerekmeyebilir.
Brüksel Lahanası Nasıl Hasat Edilir?
Brüksel lahanası birkaç dondan sonra daha çok lezzet kazansa da, hasat işlemi başlasın sağlam bir görünüm kazanması ve 13-25 mm’lik çapa ulaşması ile birlikte başlayabilir. Hasat işlemi başın altındaki yaprağın kırılarak ana gövdeden uzaklaştırılmasıyla yapılır.
Gece sıcaklığının -4oC ‘yi bulduğu dönemlerde, bahçenizde hala hasat edilmemiş Brüksel lahanaları kalmışsa, bu lahanaları bir bütün olarak kesin, yapraklarını ayırın ve kökleri asmak için kullandığını kök askısına asın. Bu şekilde muhafaza edilen Brüksel lahanaları 3 hafta daha sağlıklı bir şekilde depolanabilir.
En Kaliteli Brüksel Lahanası Çeşitleri Nelerdir?
Cüce Lahanalar : Jade Cross E ve Oliver gibi çeşitler ekimden 100 günden daha az bir süre içinde hasat edilebilir. Cüce Brüksel lahanaları özellikle de sebze yetiştirme süresinin kısa sürdüğü soğuk alanlarda harikalar yaratır. Soğuk havanın etkisini sadece birkaç ay gösterdiği sıcak bölgelerde bile cüce lahanadan çok iyi verim alınmaktadır.
Uzun Boylular : Trafalgar ve Valiant gibi çeşitlerin olgunlaşması genellikle 100-300 gün almaktadır. Uzun Brüksel lahanaları Avrupa’da ve ılıman hava koşullarının hüküm sürdüğü Kuzey Amerika’da oldukça popülerdir.
