İbar Ticaret/ Arçelik Küçükyalı Maltepe
  • BIST 100

    10771,4%0,29
  • DOLAR

    32,78% -0,07
  • EURO

    35,06% -0,04
  • GRAM ALTIN

    2451,72% 0,06
  • Ç. ALTIN

    3983,52% 0,00

OSMANLI DÖNEMİ KALKANDERE VAKIFLARI " Merkez Cami Vakıfları "

OSMANLI DÖNEMİ KALKANDERE VAKIFLARI " Merkez Cami Vakıfları "

YÖRESEL KÜLTÜRÜMÜZ 19.12.2023 14:28:00 0
OSMANLI DÖNEMİ KALKANDERE VAKIFLARI

OSMANLI DÖNEMİ KALKANDERE VAKIFLARI

İshak Güven Güvelioğlu

 

Halk arasında “hayır kurumu” olarak bilinen vakıflar, İslâm hukukunda kişinin kendi mülkiyetinde olan birtakım malları, ebedî olarak insanların istifadesine sunmasıdır. Bu ifadeden anlaşıldığına göre vakıf, hukukî bir akit olup bununla bir kimsenin, Allah’a yakın olma gayesiyle menkul veya gayrimenkul emlâkini dinî, hayrî ve sosyal bir gaye için ebedî olarak tahsis ettiği anlaşılır. İnfak ve sadaka-i cariye düşüncesinin ürünü olan vakıftan gaye, Allah’ın rızasını kazanmaktır. 

 

Varlığı İslâm öncesi dönemlere kadar uzanan vakıf müessesesi, asıl gelişimini İslâm dini ile kazanmıştır. İslâmiyet’te ilk vakıf, Peygamberimiz Hazret-i Muhammed (s.a.v.) tarafından kurulmuştur. Peygamberimiz Hayber’in fethinden sonra hissesine düşen oldukça değerli bir araziyi Ashâb-ı Suffe veya Medine fukarası için vakfetmiştir. Peygamberimizin tavsiyesi üzerine Ashâb-ı Kiram’dan da birçok kişi vakıf yapmıştır. 

 

 

Merkez Cami Vakıfları: Karadere nahiye merkezinde Güvelioğlu Hüseyin Efendi tarafından bir medrese inşa edilmiş, hemen sonra da medresenin karşısında bir cami inşaatına başlanmıştır. Nahiye merkezi Tohli Mahallesinde bulunduğu için bu camiye dair belgelerde yer adı olarak Tohli adı kullanılmıştır. Cami inşaatı çatı seviyesine gelince 1889 yılında Hüseyin Efendi vefat etmiş, camiyi tamamlamak yardımcısı Ganiömerzade Mahmut Efendi’ye kalmıştı. 1890’da inşası tamamlanan mabed için Tohli’denTuraboğlu Hacı Süleyman b. Memiş 2000 kuruşluk bir vakıf kurmuştur.

5.10.1893 tarihinde tescil edilen vakfiyeye göre bu paranın senelik nemasından yarısı caminin imamına, diğer yarısı da hatibine verilmek üzere vakfedilmişti. Vakfın mütevelliliğini de üstlenen Turaboğlu Hacı Süleyman, vefatından sonra mütevelliliğin evlatlarından en reşit ve en salih olanına verilmesini şart koşmuştu. Vakfın kuruluşuna şahit olarak katılan kişiler Receb b. Receb, Kalpakoğlu Yunus b. Durmuş ve İslâmoğlu Cafer Ağa idi.

Turaboğlu Süleyman’ın vakfiyesini yazdırmasından bir ay kadar sonra 9 Kasım 1893 tarihinde Tohli köyünden Yamakoğlu Durali b. Osman, Süleymanoğlu Ahmed b. Mehmed, Kayacıoğlu Hüseyin b. Mustafa ile bazı kişiler Rize Vakıflar İdaresi’ne müracaat etmiş, köylerinin (Karadere’nin) nüfusunun çok olduğunu, burada cami bulunmadığından cuma ve bayram namazları için Tonik köyüne gitmekle meşakkat çektiklerini, çoğu vakitlerde ve soğuk günlerde bundan mahrum kaldıklarını beyan etmişlerdi. Bu nedenle yeni inşa edilen ve henüz berat verilmediği için mescit hükmünde bulunan mekâna minber konularak cuma ve bayram namazı kılınan camilerden olması için berat talebinde bulunmuşlardı. Bunun için Turaboğlu Hacı Süleyman’ın vakfettiği 2000 kuruşun yıllık nemasının yarısı bu caminin hatibine, diğer yarısı da imamına verilmek üzere vakfedildiğini ifade ederek hatipliğe 1846 doğumlu Kakyanoğlu Hüseyin Efendi b. İbrahim’in tayin edilmesini, bu işe ehil olup olmadığının anlaşılması için de imtihan edilmesini istemişlerdi. Hatip tayini için yapılan bu müracaattan sonra yine aynı gün imam tayini için de müracaatta bulunmuşlardı. İmamlığa tayini istenen kişi ise vakfın kurucusu Turaboğlu Hacı Süleyman’ın oğlu Tayyar Efendi idi. 

Yapılan bu müracaatlar üzerine 1862 doğumlu Tayyar EfendiileKakyanoğlu Hüseyin Efendi’nin usulüne uygun olarak imtihanları yapılmış, bu işlere ehil oldukları anlaşılmakla kendilerine berat verilmesi için gerekli işlemler başlatılmıştı. Tamamlanan işlemlerden sonra 29 Mayıs 1894’da hatiplik Hüseyin Efendi’ye, imamlık da Tayyar Efendi’ye tevcih edilmişti.

Böylece Güvelioğlu Hüseyin Efendi tarafından inşaatı başlatılan ve müderris Mahmud Efendi’nin gayretiyle tamamlanan camiye, açılışından dört sene sonra 1894 yılında berat verilmişti.

Bu cami ile ilgili bir diğer vakıf da Rize Merkez’deki tüccarlardan Tatoğlu Hacı Eşref Efendi tarafından tesis edilmişti. Eşref Efendi 22 Mart 1900 tarihinde kaydettirdiği vakfiyeye göre Rize’nin Paşayan (Çarşı) Mahallesindeki dört adet gayrimenkulünden anası ve zevcesine vasiyet ettiği altı oda, iki sofa, bir mutfak ve bir mağazadan ibaret evin tamirat ve vergi gibi masrafları düşüldükten sonra kalanını onların ölümünden sonra kiraya verilerek, Karadere nahiyesindeki cami imamı ile cami bitişiğindeki medresenin müderrisine yarı yarıya verilmek üzere vakfetmişti. Vakfiyede bu durum şu şekilde ifade edilmişti:

“Karadere nahiyesinde Hükümet konağı kurbundaTohli karyesinde vâki’ cami-i şerifde beş vakit namaz eda eden imam ile cami-i şerif-i mezkûra muttasıl medresede faydalı ilimler öğreten müderris efendiye yarı yarıya verile.” 

1889-1890 yılında hizmete giren bu cami doksan beş sene ayakta kaldıktan sonra 1984 yılında yıkılıp yerine çift minareli yeni bir cami inşa edilmiştir.

 

 

Yazar/Haber : İshak Güven Güvelioğlu

 

Karadereden Kalkandereye Kitabında İlçemize ait ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz. 

https://www.kitapyurdu.com/kitap/kalkandere-karadereden-kalkandereye-tarih-halkiyat-ve-sahsiyetler/655572.html&filter_name=karadereden+kalkandereye

 İshak Güven Güvelioğlu

RİZE ARAŞTIRMALARI VAKFI


Diriliş mi Çöküş mü?

Rize’de 67 kişi kurban keserken yaralandı

Asırlık Yol Hasretinin Sona Ermesini Kurbanla Kutladılar

Kalkandere İlçe Milli Eğitim Müdürü Sayın Aydın Mertayak bayram mesajı

Kalkandare Kaymakamı Sayın Alpay DİNCEL'in Kurban Bayramı mesajı

Kalkandere Belediye Başkanı Sayın Mehmet Yilmaz Bayram mesajı

Kalkandere Vakfı Bayram Kutlaması Programı Belli Oldu

Başkan Mevlüt İslamoğlu Kurban Bayramı Vesilesiyle Bir mesaj Yayınladı.

Kurban Bayramı Bayramlaşma Programına Davetlisiniz!

Kurban Bayramı Atık Toplama Duyurusu

Kalkandere Şehitlerimiz

Kalkandere Atatürk İlk/Ortaokulu'nda Karne Heyecanı

Kalkandere İlçe Milli Eğitim Müdürü MERTAYAK; " Değerli İdareci, Öğretmen, Öğrenci ve Velilerimiz"

Rize Valisi Sayın İhsan Selim BAYDAŞ, Kalkandere Belediyesini Ziyaret Etti

Kalkandere İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü,2023-2024 Yılı Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

Prof. Dr. Emin Gürses Kalkandere Vakfı'na Konuk oldu

Prof. Dr. ŞABAN ŞİMŞEK ÜMRANİYE’DE HEMŞEHRİLERİYLE BULUŞTU

Rize Valisi İhsan Selim Baydaş, İlçemizi Ziyaret Etti

Kalkandere Vakfı’nın 26. Kuruluş Yıldönümünü Kutlandı

İkizdere Kaymakamlığı Sosyal Tesisi Doğal Lezzetleri İle Gelenleri Büyülüyor

Rize İl Özel İdaresi; Ardeşen ve Çamlıhemşin Yaylalarında, Kar Nedeni ile Kapanan Yolları Açmaya Devam Ediyor

DİNCEL; " Üstün Başarı Belgesi almaya hak kazanan Milli Eğitim Personellerine belgelerini takdim etti "

Vali Yardımcısı Sayın Hatice Cemre İNCESU; Kalkandere Kadın Girişimi, Üretim ve İşletme Kooperatifi’nde İncelemelerde Bulundu

Rize Vali Yardımcısı Sayın Hatice Cemre İNCESU Kalkandere Belediyesini Ziyaret Etti

Kuruköy Mahallesinde Kanal ve Yol Temizleme Çalışmaları Yapıldı

Suudi Arabistan; ABD ile 80 Yıllık Petro-Dolar Anlaşmasını Yenilemedi

İlçe Tarım Müdürlüğünden Gezginci Arıcılara Uyarı’’arı Konaklama Belgesini Mutlaka Alın’’

“Vefa ”Tının 96. Yılı Anısına Bir Cesur Yürek İpsiz Recep (Emice)

İKİ Öğrencinin Hayatını Kaybettiği Olayda Bir Gözaltı

RİZE BELEDİYESİ İÇMESUYUNDAN ENERJİ ÜRETİM ÇALIŞMALARINA DEVAM EDİYOR

Yükleniyor

Diriliş mi Çöküş mü?

Asırlık Yol Hasretinin Sona Ermesini Kurbanla Kutladılar

Kalkandere İlçe Milli Eğitim Müdürü Sayın Aydın Mertayak bayram mesajı

Kalkandare Kaymakamı Sayın Alpay DİNCEL'in Kurban Bayramı mesajı

Kalkandere Belediye Başkanı Sayın Mehmet Yilmaz Bayram mesajı

Kalkandere Vakfı Bayram Kutlaması Programı Belli Oldu

Başkan Mevlüt İslamoğlu Kurban Bayramı Vesilesiyle Bir mesaj Yayınladı.

Kurban Bayramı Bayramlaşma Programına Davetlisiniz!

Kurban Bayramı Atık Toplama Duyurusu

Kalkandere Atatürk İlk/Ortaokulu'nda Karne Heyecanı

Rize’de 67 kişi kurban keserken yaralandı

Prof. Dr. ŞABAN ŞİMŞEK ÜMRANİYE’DE HEMŞEHRİLERİYLE BULUŞTU

İkizdere Kaymakamlığı Sosyal Tesisi Doğal Lezzetleri İle Gelenleri Büyülüyor

Rize İl Özel İdaresi; Ardeşen ve Çamlıhemşin Yaylalarında, Kar Nedeni ile Kapanan Yolları Açmaya Devam Ediyor

İlçe Tarım Müdürlüğünden Gezginci Arıcılara Uyarı’’arı Konaklama Belgesini Mutlaka Alın’’

“Vefa ”Tının 96. Yılı Anısına Bir Cesur Yürek İpsiz Recep (Emice)

İKİ Öğrencinin Hayatını Kaybettiği Olayda Bir Gözaltı

RİZE BELEDİYESİ İÇMESUYUNDAN ENERJİ ÜRETİM ÇALIŞMALARINA DEVAM EDİYOR

İPSİZ RECEP 96. YIL DÖNÜMÜNDE DUALARLA ANILDI

Ardeşen’de 7 Öğrenci Fırtına Deresinde Akıntıya Kapıldı; 2 Öğrenci Hayatını Kaybetti

Kalkanderespor'dan 23 Nisan Kutlaması

Kalkanderespor-1 Kopuzlar Vakfı Veliköyspor-0

Kalkanderespor U-15 Çeyrek Finalde

Kalkandere Spor Kulüb Başkanı Mevlüt İslamoğlu Bayram Mesajı

Süper Amatör Ligi 21.Hafta Kendirli Belediyespor-0 Kalkanderespor-2

Kalkanderespor Kendirli Belediyespor Deplasmanında Galibiyet Peşinde

Kalkandere Spor Başkanı; Belediye Başkanı Seçilen Mehmet Yılmaz'a Tebrik Mesajı Yayımladı

Süper Amatör Ligi 20.Hafta Kalkanderespor-4 Madenli Belediyespor-2

Tüm Halkımız Davetlidir

U-15 Ligi Kalkanderespor-1 Gündoğdu Gelişimspor-0

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.Galatasaray 38 33 2 3 66 102
2.Fenerbahçe 38 31 1 6 68 99
3.Trabzonspor 38 21 13 4 19 67
4.İstanbul Başakşehir 38 18 13 7 14 61
5.Kasımpaşa 38 16 14 8 -3 56
6.Beşiktaş 38 16 14 8 5 56
7.Sivasspor 38 14 12 12 -7 54
8.Alanyaspor 38 12 10 16 3 52
9.Rizespor 38 14 16 8 -10 50
10.Antalyaspor 38 12 13 13 -5 49
11.Gazişehir Gaziantep 38 12 18 8 -7 44
12.Adana Demirspor 38 10 14 14 -7 44
13.Samsunspor 38 11 17 10 -10 43
14.Kayserispor 38 11 15 12 -13 42
15.Hatayspor 38 9 15 14 -7 41
16.Konyaspor 38 9 15 14 -13 41
17.Ankaragücü 38 8 14 16 -6 40
18.Fatih Karagümrük 38 10 18 10 -3 40
19.Pendikspor 38 9 19 10 -31 37
20.İstanbulspor 38 4 27 7 -53 16