İbar Ticaret/ Arçelik Küçükyalı Maltepe
  • BIST 100

    11156,2%0,15
  • DOLAR

    33,01% -0,14
  • EURO

    35,96% -0,47
  • GRAM ALTIN

    2545,38% -2,12
  • Ç. ALTIN

    4149,43% -1,91

Karadere’yi Kalkandere Yapan Kişi: Kazım Cengiz (1912-1966)

Karadere’yi Kalkandere Yapan Kişi: Kazım Cengiz (1912-1966)

YÖRESEL KÜLTÜRÜMÜZ 25.04.2024 14:14:00 0
Karadere’yi Kalkandere Yapan Kişi: Kazım Cengiz (1912-1966)

1912 yılında Medrese Mahallesinde doğdu. Kuvâ-yı Milliyeci Mustafa Bey’in oğludur. Ortaokulu dışarıdan bitirmesine ve yüksek tahsili olmamasına rağmen kendini yetiştirmiş münevver bir şahsiyetti. 

Çok Partili Hayata geçiş ve Demokrat Parti’nin kuruluşundan sonra bu partide yer aldı. DP pek çok yerde olduğu gibi Rize’de de büyük bir ilgi gördü. Partinin Rize şubesi 10 Mart 1946’da açıldı. Mehmet Fahri Mete, Rize’de oluşturulan İl İdare Kuruluna başkan seçildi.[1] Kurul, hemen il çapında parti kademelerinin oluşturulmasına ve üye çalışmalarına başladı. Bir yıllık çalışmanın ardından Rize’de kurulan DP teşkilat sayısı kırk üçe ulaştı. Partinin Karadere bucak başkanlığına Kazım Bey seçilmişti. Onun çalışmalarıyla Rize’de kurulan ilk teşkilatlar arasında Karadare nahiyesi, Tatlısu, Kızıltoprak, Taşçılar, Yumurtatepe, Fındıklı, Dülgerli, Yolbaşı, Kuruköy ve Dağdibi teşkilatları da vardı.[2]

DP Rize Merkez İlçe Kongresi 21 Aralık 1949 tarihinde yapıldı. 150 delegenin katılımıyla yapılan kongrenin başkanlığına Kâzım Cengiz seçildi. Seçim sonrası Merkez İlçe Başkanlığı’na Yusuf Tiryaki getirildi.[3]

Kazım Bey’in DP üst yönetimiyle iyi ilişkileri vardı. 1950 yılında Demokrat Parti iktidara gelince Karadere bucağında belediye teşkilatı kurulmasıyla ilgili çalışmalar yürüttü. Bu çalışmalar olumlu sonuç verdi ve 1953 yılında bucak merkezinde belediye kuruldu.[4]

 

22 Şubat 1953 tarihinde yapılan ilk Belediye Meclisi seçiminde DP listesinin birinci sırasında yer aldı. Böylece Vilayet Umumî Meclisi Yedek Üyeliğine seçildi.[5] Listede birinci sırada olmasına rağmen Belediye Meclisinin reis seçiminde, ikinci sırada yer alan Alibey Yılmaz’ı destekledi.[6]

DP’nin Rize’deki ağır toplarından olan Kazım Bey iyi bir hatip idi. Zaman zaman Rize mahallî basınının Karadere temsilcisi gibi çalışmış, Karadere ile ilgili gelişmeleri haber yapıp mahallî gazetelerde yayınlatmıştı.[7]

1955 yılında yapılan yerel seçimler sonucu oluşan Belediye Meclisi, Belediyenin kuruluşunda emeği geçen Kazım Beyi reisliğe seçti.[8] Kazım Bey bir taraftan Belediye hizmetleriyle ilgilenirken diğer taraftan Karadere’yi Kalkandere adıyla ilçe yapmak için Hükümet nezdinde kulisler yürüttü. Bunun için Cumhurbaşkanı Celâl Bayar ile görüşüp ilçe yapılması sözünü aldı. Bayar’ın Menderes ile birlikte bir açılış için Kars’a geleceğini haber alınca o da Kars’a gitti. Burada DP heyetine verilen ziyafetin 2850 TL’lik hesabını ödedi. Heyet araçla Kars’tan Erzurum’a gelip konukevine yerleşince Kazım Bey yeni yapılacak ilçeler arasına Kalkandere’nin de dâhil edilmesini istedi. Başbakan Menderes daha önce İyidere’nin ilçe yapılmasına dair Mehmet Fahri Mete’ye söz vermiş bulunuyordu. Konunun gündeme gelmesi üzerine Başbakan Menderes, Bayar’a; “Ben Başbakanım, siz Cumhurbaşkanısınız. Ben söz verdim Mete’ye, siz söz verdiniz Cengiz’e. Öyleyse Cengiz’e verilen sözü yerine getirelim.” dedi. Böylece ilçe yapılma sözünü alarak Kalkandere’ye döndü. Daha önce yapılan hazırlıklar üzerine kurbanlar kesildi ve kutlamalar yapıldı.

Kazım Bey DP’ye son derece bağlı ve bu partinin Rize’deki etkili isimlerinden biriydi. Yaptığı çalışmalarla 1957 yılından itibaren birçok CHP ve CMP üyesinin istifa edip DP’ye ve Menderes tarafından kurulan Vatan Cephesi’ne üye olmalarını sağladı. Bu yeni üyelerin adlarını Menderes’e düzenli olarak çektiği telgraflarla bildirdi.[9]Bu sayede partisinin gücünü kullanarak ilçesine hizmet almaya çalıştı. Bu yıllarda Rize’nin başka bölgeleri gibi Kalkandere’de de çay tarımı yaygınlaşmaya başlamıştı. Bunun için ilçede önce bir çay atölyesi sonra da fabrika kurulması için girişimlerde bulundu. Bu kapsamda 19 Aralık 1959 tarihinde Rize Valisi Ertuğrul Ünlüer ve Çay Fabrikaları Merkez Müdür Vekili Ekrem Varda Kalkandere’ye gelip Kazım Bey’le birlikte kurulacak çay atölyesi ve irtibatı temin edecek köprü yerini inceledi.[10] Bu çalışmaları semeresini vermiş 1962 yılında atölye, 1965 yılında fabrika açılmıştı.

27 Mayıs 1960 Askerî Darbesine kadar Belediye reisliği yapan Kazım Bey Darbeciler tarafından Belediye Meclisinin feshedilmesi üzerine düşürüldü. DP MKYK üyesi olduğu için hakkında tutuklama kararı çıkmıştı. Teslim olmadı ve müsait olmayan şartlarda kaçak yaşadığı için sağlığı bozuldu. 17 Ocak 1966 tarihinde Ankara’ya gitmek için Trabzon’da uçağa binince vefat etti. Cenazesi getirilip İlçe Merkezinin üst tarafında aile kabristanına defnedildi.[11]


 

[1] BCA.490.01.182.728.1.

[2] Sinan Başaran, “Rize’de Siyaset”, Cumhuriyet Döneminde Rize I (1923-1950), Ankara 2018, s. 318.

[3]Zafer, 24 Aralık 1949, S. 239.

[4] Rize, 26 Şubat 1952, S. 444, s. 1.

[5] Zümrüt Rize, 11 Ocak 1953, S. 378, s. 1.

[6] Zümrüt Rize, 19 Nisan 1960.

[7] Zümrüt Rize, 10 Ocak 1954, S. 765, s. 1; Rize, 14 Ağustos 1951, S. 251, s. 1; Rize, 25 Temmuz 1951, S. 231, s. 1.

[8] Zümrüt Rize, 19 Nisan 1960; Rize Çayeli’li Ahmet Rıza İrfanoğlu’nun Hayat Hikâyesi c. 3: Mühendislik Çalışmalarım ve Siyaset (1959-1987), İstanbul 2017, s. 14.

[9] BCA.010.09.217.672.2.132.138; Kaan Cem Geniş, Rize’de Siyasi Hayat (1946-1980), Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih ABD, Yüksek Lisans Tezi, Muğla 2018, s. 65.

[10] Memleket, 22 Aralık 1959, S. 82, s. 1.

[11] Oğlu 1954 doğumlu Hüseyin Naci Yamakoğlu’nun verdiği bilgilerden derlenmiştir. 

 

 

 

Yazar/Haber : İshak Güven Güvelioğlu

 

Karadereden Kalkandereye Kitabında İlçemize ait ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz. 

https://www.kitapyurdu.com/kitap/kalkandere-karadereden-kalkandereye-tarih-halkiyat-ve-sahsiyetler/655572.html&filter_name=karadereden+kalkandereye

 İshak Güven Güvelioğlu

RİZE ARAŞTIRMALARI VAKFI

 


İÇİŞLERİ BAKANI YERLİKAYA’DAN BAŞKAN METİN’E ZİYARET

Rize’de Suya Evlerde Yüzde 25, İşletmelere Yüzde 38 Zam Yapıldı

Rize Artvin Havalimanı’nda Haziran Ayında 103 bin Yolcu Taşındı

HAYATIN SIFIRLA İMTİHANI

Alpay DİNCEL, Esentepe Köyü ve Kayabaşı Köyünde İncelmede Bulundu

Beyaz Karanfil Derneği, Alpay DİNCEL’i Makamında Ziyaret Etti

Sayın Alpay DİNCEL, Acem Çayı Ziyaret Etti

KALKANDERE'DE EĞİTİMDE BİR İLKİ DAHA BAŞARDI

Aydın Mertayak'a; MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğü Daire başkanı Sayın Bayram Gündoğar'dan Ziyaret

GÜBRE NEDİR?

Kalkandere Protokolü; Recep Büyük’ün Babası İbrahim Büyük ve Kardeşi Harun Büyük’e Ziyarette Bulundular

Kalkandere Kaymakamı Sayın Alpay DİNCEL , İlçe Protokol Üyeleri ile Bir Araya Geldi

Selam Olsun, Tanka Karşı Dimdik Duran Kahramanlara

2 Gündür Kayıptı, Cesedi Çay Bahçesinde Bulundu

Muhammet Pertek; '2 gün arayla toplayın'

Kalkandere Dere Islahı ve Duvar İnşaatı Çalışması Devam Ediyorlar

Kalkandere'de 15 Temmuz Halk Zaferi Günü Kutlamaları Yapıldı

Kalkanderespor U-11 Liginde Çeyrek Finale Yükseldi

Rize Dernekler Fedarasyonu 15 Temmuz Mesajı

15 TEMMUZ MİLLİ BİRLİK VE DEMOKRASİ GÜNÜMÜZ KUTLU OLSUN

Kalkandere'de Aşırı Yağışlar Etkili Oldu

Sayın Alpay DİNCEL Başkanlığında; KÖYDES Projeleri Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

ÇAYKUR, PAZARLAMADA YENİ BİR YAPILANMAYA GİDİYOR.

Başkan Deniz Mehmet Şimşek Üzerinden AKP’ ye Yüklendi

ÇİFTEKÖPRÜ OVİT TURİZM PROJESİ NE OLDU ?

HÜRJET 30 Bin Feet İrtifada 0.9 mach Hıza Ulaştı

BM 'nin Gözleri Önünde Yapılan Soykırım " Srebrenitsa Katliamı "

Kalkandere Vakfı; Prof.Dr. Sayın Kemal Memişoğlu'nu Makamında Ziyaret Etti

RİDEF Yönetim Kurulu, Sayın Dr. Şuayip BİRİNCİ' Makamında Ziyaret Ettiler

RİDEVA Rize Dernekler ve Vakiflar Birliği Ailesi Prof. Dr. Kemal MEMİŞOĞLU Ziyaret Etti

Yükleniyor

HAYATIN SIFIRLA İMTİHANI

Alpay DİNCEL, Esentepe Köyü ve Kayabaşı Köyünde İncelmede Bulundu

Beyaz Karanfil Derneği, Alpay DİNCEL’i Makamında Ziyaret Etti

KALKANDERE'DE EĞİTİMDE BİR İLKİ DAHA BAŞARDI

Aydın Mertayak'a; MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğü Daire başkanı Sayın Bayram Gündoğar'dan Ziyaret

Kalkandere Protokolü; Recep Büyük’ün Babası İbrahim Büyük ve Kardeşi Harun Büyük’e Ziyarette Bulundular

Kalkandere Kaymakamı Sayın Alpay DİNCEL , İlçe Protokol Üyeleri ile Bir Araya Geldi

Selam Olsun, Tanka Karşı Dimdik Duran Kahramanlara

Kalkandere Dere Islahı ve Duvar İnşaatı Çalışması Devam Ediyorlar

Kalkandere'de 15 Temmuz Halk Zaferi Günü Kutlamaları Yapıldı

İÇİŞLERİ BAKANI YERLİKAYA’DAN BAŞKAN METİN’E ZİYARET

Rize’de Suya Evlerde Yüzde 25, İşletmelere Yüzde 38 Zam Yapıldı

2 Gündür Kayıptı, Cesedi Çay Bahçesinde Bulundu

Muhammet Pertek; '2 gün arayla toplayın'

ÇAYKUR, PAZARLAMADA YENİ BİR YAPILANMAYA GİDİYOR.

ÇİFTEKÖPRÜ OVİT TURİZM PROJESİ NE OLDU ?

RİDEVA Rize Dernekler ve Vakiflar Birliği Ailesi Prof. Dr. Kemal MEMİŞOĞLU Ziyaret Etti

205 BİN ÇAY MÜSTAHSİLİNİN AKIBETI,BARONLARIN İKİ DUDAĞI ARASINDA !

Rize Sahil Bisiklet Yolu Çalışmaları Devam ediyor

Yapay Zeka Yaptığı Analiz Sonucu, Rize'nin En Güzel İlçesi Olarak İkizdereyi Seçti

Kalkanderespor U-11 Liginde Çeyrek Finale Yükseldi

Kalkanderespor'dan 23 Nisan Kutlaması

Kalkanderespor-1 Kopuzlar Vakfı Veliköyspor-0

Kalkanderespor U-15 Çeyrek Finalde

Kalkandere Spor Kulüb Başkanı Mevlüt İslamoğlu Bayram Mesajı

Süper Amatör Ligi 21.Hafta Kendirli Belediyespor-0 Kalkanderespor-2

Kalkanderespor Kendirli Belediyespor Deplasmanında Galibiyet Peşinde

Kalkandere Spor Başkanı; Belediye Başkanı Seçilen Mehmet Yılmaz'a Tebrik Mesajı Yayımladı

Süper Amatör Ligi 20.Hafta Kalkanderespor-4 Madenli Belediyespor-2

Tüm Halkımız Davetlidir

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.Galatasaray 38 33 2 3 66 102
2.Fenerbahçe 38 31 1 6 68 99
3.Trabzonspor 38 21 13 4 19 67
4.İstanbul Başakşehir 38 18 13 7 14 61
5.Kasımpaşa 38 16 14 8 -3 56
6.Beşiktaş 38 16 14 8 5 56
7.Sivasspor 38 14 12 12 -7 54
8.Alanyaspor 38 12 10 16 3 52
9.Rizespor 38 14 16 8 -10 50
10.Antalyaspor 38 12 13 13 -5 49
11.Gazişehir Gaziantep 38 12 18 8 -7 44
12.Adana Demirspor 38 10 14 14 -7 44
13.Samsunspor 38 11 17 10 -10 43
14.Kayserispor 38 11 15 12 -13 42
15.Hatayspor 38 9 15 14 -7 41
16.Konyaspor 38 9 15 14 -13 41
17.Ankaragücü 38 8 14 16 -6 40
18.Fatih Karagümrük 38 10 18 10 -3 40
19.Pendikspor 38 9 19 10 -31 37
20.İstanbulspor 38 4 27 7 -53 16