İbar Ticaret/ Arçelik Küçükyalı Maltepe
  • BIST 100

    11156,2%0,15
  • DOLAR

    33,01% -0,14
  • EURO

    35,96% -0,47
  • GRAM ALTIN

    2545,38% -2,12
  • Ç. ALTIN

    4149,43% -1,91

1853 KIRIM SAVAŞI VE RİZELİLERİN YARDIMI

1853 KIRIM SAVAŞI VE RİZELİLERİN YARDIMI

YÖRESEL KÜLTÜRÜMÜZ 5.04.2015 23:42:00 0
1853 KIRIM SAVAŞI VE RİZELİLERİN YARDIMI

1853 KIRIM SAVAŞI VE RİZELİLERİN YARDIMI

İshak Güven Güvelioğlu

 

Osmanlı Devleti’nin XIX. yüzyılda Rusya ile yaptığı savaşlardan biri, tarihe “Kırım Harbi” olarak geçen savaştır. Bu savaş 4 Ekim 1853 - 30 Mart 1856 tarihleri arasında yaşanmıştır.

Bu savaşta İngiltere, Fransa ve Sardinya (İtalya) Osmanlı Devleti’yle ittifak halinde Rusya’ya karşı savaşmış ve savaş, müttefik devletlerin zaferiyle sonuçlanmıştır.

Savaşa katılan müttefik kuvvetlerin sayısı 1 milyon, Rus kuvvetlerin sayısı 700 bin idi. Müttefik kuvvetlerin can kaybı, savaş meydanında, yaralanıp hastahane de veya hastalık sonucu ölenler de dâhil olmak üzere 300.000–375.000 kişidir. Bunlar arasında bulunan Osmanlı şehitlerinin sayısı tahminen 175.300’dür. Rus kuvvetlerinin kaybı ise yine aynı sebeplerle 220.000 kişi kadardır.

Savaşın başında Osmanlı Devleti’nin mali durumu oldukça kötü durumda bulunmaktaydı. Bu nedenle maliyenin durumunu düzeltmek ve harp masraflarını karşılamada kullanılmak üzere yeni kaynaklar bulmak için bazı tedbirler alınmıştır. Bu tedbirlerden biri de ülke genelinde yardım kampanyası düzenlemek olmuştur. Osmanlı Hükümeti tarafından alınan bu karar, Padişahın onayının alınmasını müteakip uygulamaya konulmuş ve söz konusu karar metni, devlet adamlarının yaptığı yardım miktarını gösteren liste ile birlikte Takvim-i Vekâyi’de yayınlanarak duyurulmuştur. Metinde ayrıca hazinenin ihtiyaç duyduğu paranın temini için ülke genelinde İane-i Cihadiye veya İane-i Harbiye adıyla bir yardım kampanyasının düzenlendiği açıklanarak herkesin maddi gücü nisbetinde bu hayırlı kampanyaya katılması istenmiştir.

Devletin açtığı bu kampanyaya Trabzon Eyaleti sınırları içinde yaşayan halkın büyük bir vatandaşlık anlayışı içinde katıldıkları yapılan yardımlardan anlaşılmaktadır. Nitekim yardım kampanyasının düzenlendiğine dair emirnâmenin eyalete ulaşmasını müteakip hemen toplanan Eyalet Meclisi durum değerlendirmesi yapmış ve bargir (Yük hayvanı - At)  bedeli olmak üzere 500 kese akçenin (diğer ifadeyle 250.000 kuruşun) toplanması kararı alınmıştır. Meclis üyeleri konu ile alakalı olarak Trabzon Eyalet valisi Mehmed İsmet Paşa'ya bir arzuhal sunmuşlardır. Bu arzuhalde Rum Milleti, Ermeni Milleti ve Katolik milleti reislerinin yanı sıra, 1 tüccar, 1 hanedan, ulema temsilcisi ve de 1 Meclis azasının imza ve mühürleri bulunmaktadır.  

Bu yardım kampanyası esnasında Trabzon Eyaleti’nden toplanan para teferruatlı bir şekilde tutulan deftere yazılmış ve Vali İsmet Paşa'nın arzı ile Babiâli’ye gönderilmiştir. Defterin son kısmında yer alan ifadeye göre İane-i Cihâdiye olarak maddi gücü iyi olan vatandaşların kendi istek ve arzuları ile memnuniyet içinde verdikleri para miktarının 456.250 kuruşa ulaştığı ifade edilmiştir. Defterin son kısmında yer alan 22 mühür ve imzalar içinde başta Trabzon müftüsü, bazı müderrisler, Rum, Ermeni ve Katolik milleti kocabaşıları olmak üzere, Dergâh-ı âlî ve Meclis-i kebir azası 5, tüccar 5, hanedandan 4 ve ayrıca şehrin ileri gelenlerinden de 4 şahıs bulunmaktadır. Defterde Sancaklara göre Müslüman ve gayrimüslimlerden yardımda bulunan kişilerin isimleri, yaptıkları yardım miktarları ve bazılarının da mesleklerinin zikredildiği görülmektedir. Defterde kaydedilen kazalar ve bu kazalardan toplanan yardım miktarları şöyledir.

Trabzon merkez kazasından 162 kişi tarafından 189.800 kuruş

Yomra kazasından 23 kişi tarafından 13.400 kuruş

Rize kazasından 51 kişi tarafından 28.500 kuruş

Of kazasından 49 kişi tarafından 27.800 kuruş

Sürmene kazasından 92 kişi tarafından 73.900 kuruş

Akçaabat kazasından 114 kişi tarafından 44.900 kuruş

Tonya kazasından 10 kişi tarafından 7.500 kuruş

Görele kazasından 41 kişi tarafından 24.000 kuruş

Tirebolu kazasından 51 kişi tarafından 35.000 kuruş

Keşap kazasından 17 kişi tarafından 11.450 kuruş yardım yapılmıştır.

 

Defterde yer alan bu bilgiler ışığında, Trabzon Eyaleti ahalisince yapılan 456.250 kuruşluk yardım 458 Müslüman, 117 Rum, 24 Ermeni ve Katolik olmak üzere toplam 610 kişi tarafından verildiği görülmektedir. Eyalet içinde toplanan bu miktarın 250.000 kuruşunun Batum Orduy-u Humâyûn maiyetinde bulunan askerlerin maaşlarının ödenmesine, geriye kalan kısmın ise İstanbul'a gönderildiği anlaşılmaktadır.

Yardımda bulunanların kaydedildiği 17 Nisan 1270 (1853) tarihli defterden anlaşıldığına göre yardımda bulunmuş Rizeliler 51 kişidir. Bunlardan 31 kişi Ağa, 28 kişi Hacı, 5 kişi Reis, 5 kişi Efendi, 4 kişi Kaptan ve 1 kişi de Molla unvanıyla yazılmıştır. Yine akraba adlarında 19 yerde “oğlu” eki, 16 yerde “zade” eki kullanılmıştır. Kişilerden biri kaza müdürü, üçü aza, biri de nüfus mukayyididir. Yardımda bulunmuş kişilerden çok azı köy ve mahallesi ile yazılmıştır. Bunlardan birer kişi Mapavri, Haldoz, Kuvaroz ve Romanos mahallelerinden, üç kişi İkizdere’nin Edhoni, Cimil ve Manle köylerinden, ikisi de Vela (Veliköy)’dandır. Ayrıca sülâle adlarından yola çıkarak yardımda bulunmuş kişilerden ikisinin İyidereli, birinin Derepazarlı birinin de Paşakuyu mahallesinden olduğu anlaşılmaktadır.

İane-i Cihâdiye olarak Rize’den yardımda bulunan kişiler şunlardır.

Yardım MiktarıYardımı Yapan Kişi
1.000 kuruşKaza Müdürü rifatlü Reşid Ağa
1.000 kuruşAzadan Mataracızade Hacı Mustafa Ağa
1.000 kuruş[Derepazarı’ndan] Manioğlu Hacı Ömer Kaptan
750 kuruşAzadan Hacı Genç Ağa
500 kuruşAzadan Tuzcuzade İsmail Ağa
4.250 kuruşARA TOPLAM
500 kuruşNüfus mukayyidi Mahmud Efendi
750 kuruşKuveloğlu Hacı Hasan Ağa
750 kuruşSuyabatmaz Hacı Reşid Ağa
750 kuruşHacıömerzade Hacı Tahir Efendi
800 kuruşKakıcızade Ömer Ağa
7.800 kuruşARA TOPLAM
1.000 kuruşŞabanzade Hacı Hasan Ağa
700 kuruşBeşikcioğlu Hacı Haşim Efendi
700 kuruşFotanınoğlu Hacı Hasan Ağa
700 kuruşHacı Genç Ağa biraderi Hacı İsmail Ağa
700 kuruşMapavri [Çayeli]’den Şerifoğlu Hacı Yusuf Ağa
11.600 kuruşARA TOPLAM
500 kuruşEmirahmedzade Hacı Ahmed Ağa
500 kuruşHacımahmudzade Hacı Yahya Ağa
500 kuruşHaldoz [Bağdatlı Portakallık] mahallesinden Mahmud Yazıcı
500 kuruşHacı Abdulhamid Yazıcı
500 kuruşBekirzade Hacı Mehmed Ağa
14.100 kuruşARA TOPLAM
500 kuruşZırhzade Yusuf Ağa
500 kuruşTatoğlu Hacı Ömer Ağa
500 kuruşKarahasanzade Hacı Ali Ağa
500 kuruşAfacanoğlu Osman Reis
500 kuruşMerzifonluzade Hacı Ahmed Kaptan
16.600 kuruşARA TOPLAM
500 kuruşSıkrıklızade Osman Ağa
500 kuruşŞabanzade Hacı Ali Ağa
500 kuruş[Paşakuyu Mahallesi’nden] Güveli Hacı Ahmed Ağa
500 kuruşHacı Derviş Ağa
500 kuruşDelihüseyinoğlu Hacı Ali Ağa
19.100 kuruşARA TOPLAM
300 kuruşHacıosmanefendizade Ali Efendi
500 kuruşSükyaszade Yusuf Ağa
500 kuruşKuvaroz [Gülbahar] mahallesinden Küçük Hacı Memiş Ağa
500 kuruş[İyidere’den] Hantaloğlu Mahmud Kaptan
500 kuruşEdhoni [İkizdere Gürdere] karyesinden Molla Kadir
21.400 kuruşARA TOPLAM
500 kuruşCimilli [İkizdere] Kazancı İbrahim
500 kuruşHacıömerzade Hacı Osman Kaptan
500 kuruşKanberinoğlu Hasan Reis
500 kuruşKarındaşı Hüseyin Reis
500 kuruş[İyidere’den] Metonunoğlu Ali Ağa
23.900 kuruşARA TOPLAM
500 kuruşTaviloğlu Ali Ağa
500 kuruşKasarcı İlaçoğlu Yakub Ağa
500 kuruşManle [İkizdere] karyesinden Ali Reis
400 kuruşKumuşoğlu Hacı Hasan Ağa
300 kuruşLahananınoğlu Hacı Hüseyin Ağa
26.100 kuruşARA TOPLAM
300 kuruşYılancıoğlu Hacı Ahmed
400 kuruşVela [Veliköy] karyesinden Kopuzoğlu Hacı
400 kuruşKarye-i mezbureden [Veliköy] Ameş Ağa
400 kuruşRomanos [Hayrat] karyesinden Memiş Ağa
400 kuruşLazoğlu Mehmed Reis
28.000 kuruşARA TOPLAM
500 kuruşPapakiroğlu Ali Efendi
28.500 KuruşYEKÜN
   

 

Kaynak:

Başbakanlık Osmanlı Arşivi, İ.DH.18184, s.3.

 


İÇİŞLERİ BAKANI YERLİKAYA’DAN BAŞKAN METİN’E ZİYARET

Rize’de Suya Evlerde Yüzde 25, İşletmelere Yüzde 38 Zam Yapıldı

Rize Artvin Havalimanı’nda Haziran Ayında 103 bin Yolcu Taşındı

HAYATIN SIFIRLA İMTİHANI

Alpay DİNCEL, Esentepe Köyü ve Kayabaşı Köyünde İncelmede Bulundu

Beyaz Karanfil Derneği, Alpay DİNCEL’i Makamında Ziyaret Etti

Sayın Alpay DİNCEL, Acem Çayı Ziyaret Etti

KALKANDERE'DE EĞİTİMDE BİR İLKİ DAHA BAŞARDI

Aydın Mertayak'a; MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğü Daire başkanı Sayın Bayram Gündoğar'dan Ziyaret

GÜBRE NEDİR?

Kalkandere Protokolü; Recep Büyük’ün Babası İbrahim Büyük ve Kardeşi Harun Büyük’e Ziyarette Bulundular

Kalkandere Kaymakamı Sayın Alpay DİNCEL , İlçe Protokol Üyeleri ile Bir Araya Geldi

Selam Olsun, Tanka Karşı Dimdik Duran Kahramanlara

2 Gündür Kayıptı, Cesedi Çay Bahçesinde Bulundu

Muhammet Pertek; '2 gün arayla toplayın'

Kalkandere Dere Islahı ve Duvar İnşaatı Çalışması Devam Ediyorlar

Kalkandere'de 15 Temmuz Halk Zaferi Günü Kutlamaları Yapıldı

Kalkanderespor U-11 Liginde Çeyrek Finale Yükseldi

Rize Dernekler Fedarasyonu 15 Temmuz Mesajı

15 TEMMUZ MİLLİ BİRLİK VE DEMOKRASİ GÜNÜMÜZ KUTLU OLSUN

Kalkandere'de Aşırı Yağışlar Etkili Oldu

Sayın Alpay DİNCEL Başkanlığında; KÖYDES Projeleri Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

ÇAYKUR, PAZARLAMADA YENİ BİR YAPILANMAYA GİDİYOR.

Başkan Deniz Mehmet Şimşek Üzerinden AKP’ ye Yüklendi

ÇİFTEKÖPRÜ OVİT TURİZM PROJESİ NE OLDU ?

HÜRJET 30 Bin Feet İrtifada 0.9 mach Hıza Ulaştı

BM 'nin Gözleri Önünde Yapılan Soykırım " Srebrenitsa Katliamı "

Kalkandere Vakfı; Prof.Dr. Sayın Kemal Memişoğlu'nu Makamında Ziyaret Etti

RİDEF Yönetim Kurulu, Sayın Dr. Şuayip BİRİNCİ' Makamında Ziyaret Ettiler

RİDEVA Rize Dernekler ve Vakiflar Birliği Ailesi Prof. Dr. Kemal MEMİŞOĞLU Ziyaret Etti

Yükleniyor

HAYATIN SIFIRLA İMTİHANI

Alpay DİNCEL, Esentepe Köyü ve Kayabaşı Köyünde İncelmede Bulundu

Beyaz Karanfil Derneği, Alpay DİNCEL’i Makamında Ziyaret Etti

KALKANDERE'DE EĞİTİMDE BİR İLKİ DAHA BAŞARDI

Aydın Mertayak'a; MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğü Daire başkanı Sayın Bayram Gündoğar'dan Ziyaret

Kalkandere Protokolü; Recep Büyük’ün Babası İbrahim Büyük ve Kardeşi Harun Büyük’e Ziyarette Bulundular

Kalkandere Kaymakamı Sayın Alpay DİNCEL , İlçe Protokol Üyeleri ile Bir Araya Geldi

Selam Olsun, Tanka Karşı Dimdik Duran Kahramanlara

Kalkandere Dere Islahı ve Duvar İnşaatı Çalışması Devam Ediyorlar

Kalkandere'de 15 Temmuz Halk Zaferi Günü Kutlamaları Yapıldı

İÇİŞLERİ BAKANI YERLİKAYA’DAN BAŞKAN METİN’E ZİYARET

Rize’de Suya Evlerde Yüzde 25, İşletmelere Yüzde 38 Zam Yapıldı

2 Gündür Kayıptı, Cesedi Çay Bahçesinde Bulundu

Muhammet Pertek; '2 gün arayla toplayın'

ÇAYKUR, PAZARLAMADA YENİ BİR YAPILANMAYA GİDİYOR.

ÇİFTEKÖPRÜ OVİT TURİZM PROJESİ NE OLDU ?

RİDEVA Rize Dernekler ve Vakiflar Birliği Ailesi Prof. Dr. Kemal MEMİŞOĞLU Ziyaret Etti

205 BİN ÇAY MÜSTAHSİLİNİN AKIBETI,BARONLARIN İKİ DUDAĞI ARASINDA !

Rize Sahil Bisiklet Yolu Çalışmaları Devam ediyor

Yapay Zeka Yaptığı Analiz Sonucu, Rize'nin En Güzel İlçesi Olarak İkizdereyi Seçti

Kalkanderespor U-11 Liginde Çeyrek Finale Yükseldi

Kalkanderespor'dan 23 Nisan Kutlaması

Kalkanderespor-1 Kopuzlar Vakfı Veliköyspor-0

Kalkanderespor U-15 Çeyrek Finalde

Kalkandere Spor Kulüb Başkanı Mevlüt İslamoğlu Bayram Mesajı

Süper Amatör Ligi 21.Hafta Kendirli Belediyespor-0 Kalkanderespor-2

Kalkanderespor Kendirli Belediyespor Deplasmanında Galibiyet Peşinde

Kalkandere Spor Başkanı; Belediye Başkanı Seçilen Mehmet Yılmaz'a Tebrik Mesajı Yayımladı

Süper Amatör Ligi 20.Hafta Kalkanderespor-4 Madenli Belediyespor-2

Tüm Halkımız Davetlidir

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.Galatasaray 38 33 2 3 66 102
2.Fenerbahçe 38 31 1 6 68 99
3.Trabzonspor 38 21 13 4 19 67
4.İstanbul Başakşehir 38 18 13 7 14 61
5.Kasımpaşa 38 16 14 8 -3 56
6.Beşiktaş 38 16 14 8 5 56
7.Sivasspor 38 14 12 12 -7 54
8.Alanyaspor 38 12 10 16 3 52
9.Rizespor 38 14 16 8 -10 50
10.Antalyaspor 38 12 13 13 -5 49
11.Gazişehir Gaziantep 38 12 18 8 -7 44
12.Adana Demirspor 38 10 14 14 -7 44
13.Samsunspor 38 11 17 10 -10 43
14.Kayserispor 38 11 15 12 -13 42
15.Hatayspor 38 9 15 14 -7 41
16.Konyaspor 38 9 15 14 -13 41
17.Ankaragücü 38 8 14 16 -6 40
18.Fatih Karagümrük 38 10 18 10 -3 40
19.Pendikspor 38 9 19 10 -31 37
20.İstanbulspor 38 4 27 7 -53 16