İbar Ticaret/ Arçelik Küçükyalı Maltepe
  • BIST 100

    10771,40%0,29
  • DOLAR

    32,82% 0,04
  • EURO

    35,04% -0,18
  • GRAM ALTIN

    2449,21% -1,62
  • Ç. ALTIN

    4004,66% 0,79

1851 YILINDA KALKANDERE ÖŞÜR KAYITLARI

Öşür, İslâm maliyesinde toprak ürünlerinden alınan bir vergidir. Çeşitli dönemlerde şartlara, ürünün cinsine ve yetiştirilme şekline bağlı olarak % 5-% 10 arasında bir oranda tahsil edilmiştir.

YÖRESEL KÜLTÜRÜMÜZ 17.12.2023 13:23:00 1
1851 YILINDA KALKANDERE ÖŞÜR KAYITLARI
  • 1851 YILINDA KALKANDERE ÖŞÜR KAYITLARI
  • İshak Güven Güvelioğlu
  •  

 

Öşür, İslâm maliyesinde toprak ürünlerinden alınan bir vergidir. Çeşitli dönemlerde şartlara, ürünün cinsine ve yetiştirilme şekline bağlı olarak % 5-% 10 arasında bir oranda tahsil edilmiştir. Osmanlı Devleti’nin de en önemli gelir kaynaklarından biri olan öşür, “onda” veya “ondalık” adıyla anılmış, her türlü toprak ürünlerinden, çayırdan, bağ, bostan, meyve ağacı, şıra, pekmez, arı kovanları ve avlanan balık cinsinden tahsil edilmiştir. 

1839 yılında ilan edilen Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu ile her alanda olduğu gibi öşür konusunda da bazı düzenlemeler yapılmış ve vergide adalet esasını yerine getirmek için her tarafta onda bir alınmasına karar verilmiştir. Bu sırada öşür vergisinin tahsili konusunda yeni düzenlemeler yapılmasına rağmen yetişmiş eleman eksikliği ve gerekli hazırlıkların tam olarak yerine getirilmemesi nedeniyle kararları uygulamak mümkün olamamıştır.

1851 yılında Rize kazasında öşür ödeyecek kişileri ve ödeme miktarlarını gösteren bir defter tutulmuştur. Bu defterde Rize’de bulunan 170 köy ve mahallenin kayıtları vardır. Bu köyler bugünkü idarî düzenlemede Rize Merkez, Kalkandere, İkizdere, İyidere, Derepazarı, Güneysu ve Çayeli ilçelerine bağlı yerleşim yerleridir.

Defterin ilk sayfasında, kayıtların irâde-i seniyye ve yeni nizamnameye göre hazırlandığı, 13 Mart 1851-12 Mart 1852 dönemine ait olduğu belirtilmiştir. Kişilerin ödeyeceği miktarlar tespit edilirken derece-i ziraate göre tevzî ve taksim olunduğuna da işaret edilmiştir. 

 

Rize Merkez’deki mahallelerden başlayan kayıtlarda bütün yerleşim yerleri ve buralarda mülkü olanların öşür vergisi olarak ödeyecekleri miktarlar kuruş cinsinden yazılmıştır. Bu arada bazen çevredeki yakın bir köyde ikamet eden kişi, komşu köydeki arazisi nedeniyle oradaki mükellefler arasında yazıldığı da olmuştur.

Defterde Karadere köyleri şu sıraya göre kayıtlıdır: Patir, Pasalet, Sivarne, Tivranoz, Taserik, İnci, Arev, Seftar, Tonik, Tulun, Kapnes, Maşer, Tohli, Apancene, Vandri, Andra, Andra’ya bağlı Taserik ve Silyan.

Görüldüğü gibi defterde Karadere köylerin tümüne ait kayıtlar vardır. Bu bakımdan ait olduğu 19. yüzyılda Karadere köylerinde yaşayan hane sahibi adlarını, bunların aile lakaplarını, şöhretlerini ve ödedikleri vergi miktarlarını, dolayısıyla mali ve içtimai durumlarını tespit etmek mümkündür. Kayıtlar bu yönüyle yörenin ekonomik durumu ve aile tarihleri için de değerli bir kaynaktır. Kayıtlarda yer alan bazı sülale adları bugün yöremizde bilinmemektedir. Bu durum bazı adların zaman içinde değişikliğe uğraması ve unutulması, bazı akrabaların da göç ve nüfusun artmaması sebebiyle buradan tümüyle silinmesinin bir sonucudur.

Kayıtlara göre 1851 yılına Karadere köylerinde toplam 738 kişi öşür ödemekle mükelleftir. En çok öşür mükellefi bulunan köy seksen bir kişiyle Seftar, en az mükellef bulunan köy de yirmi kişiyle Tulun’dur.

Köylerin mükellef sayıları şöyledir:

 

Köy Adı

Mükellef sayısı

Miktar

Patir ve Uruplu

48

2.100 kuruş

Pasalet

49

1.900 kuruş

Sivane

42

990 kuruş

Tivranoz

37

1.065 kuruş

Taserik

43

667 kuruş

İnci

37

810 kuruş

Arev 

16

650 kuruş

Seftar

81

2.550 kuruş

Tonik

25

692 kuruş

Tulun

20

567 kuruş

Kapnes

26

862 kuruş

Maşer

41

1.801 kuruş

Tohli

54

1.150 kuruş

Apancene

60

1.677 kuruş

Vandri

56

2.407 kuruş

Andra

41

1.190 kuruş

Andra’ya bağlı Taserik

11

180 kuruş

Silyan

51

2.710 kuruş

Toplam

738

23.968 kuruş

Defterin başında da ifade edildiği gibi ödenecek öşür miktarları kişinin ziraat derecesine, dolayısıyla mali durumuna göre düzenlenmiştir. Bu durum o dönem kişilerin mali yönünü de göstermesi bakımından önemlidir. Buna göre köylerde en yüksek miktarda öşür ödeyen kişiler şunlardır:

 

Köy Adı

Öşür mükellefi

Ödeyeceği Miktar

Patir ve Uruplu

Reisoğlu Mehmet

210 kuruş

Pasalet

Tüfekçioğlu Ahmet 

Likevaoğlu Memiş

76 kuruş

76 kuruş

Sivane

Karaibrahimoğlu İsmail

74 kuruş

Tivranoz

Kelerlioğlu Gençali

105 kuruş

Taserik

Feyizinoğlu Ameş

38 kuruş

İnci

Kumuşoğlu Mehmet

57 kuruş

Arev 

Hüseyin’in oğlu Memiş

90 kuruş

Seftar

Uzunalioğlu Salih

65 kuruş

Tonik

Sarganoğlu Osman

Mandanoğlu Memiş

Öksüzoğlu Yakup

60 kuruş

60 kuruş

60 kuruş

Tulun

Gençalioğlu Memiş

115 kuruş

Kapnes

Memiş’in oğlu Memiş

85 kuruş

Maşer

Hacıbekiroğlu Hasan

100 kuruş

Tohli

Süleymanoğlu Abbas

45 kuruş

Apancene

Musluoğlu Ali

93 kuruş

Vandri

İstafiloğlu Hacı Hasan

110 kuruş

Andra

Mahmutçebioğlu Salih

149 kuruş

Andra’ya bağlı Taserik

Sarıhasanoğlu Molla Hasan

Hacıoğlu Durmuş

39 kuruş

39 kuruş

Silyan

Tufanoğlu Hüseyin

108 kuruş

Bu kayıtlara göre Karadere köylerinde kendisine en yüksek öşür vergisi tahakkuk eden kişi 210 kuruş ile Patir köyünden Reisoğlu Mehmet, ikinci de Andra köyünden 149 kuruş ile Mahmutçebioğlu Salih’tir.

Karadereden Kalkandereye Kitabında İlçemize ait Köylerin  öşür mükellefleri ayrıntılı olarak verilmektedir.

https://www.kitapyurdu.com/kitap/kalkandere-karadereden-kalkandereye-tarih-halkiyat-ve-sahsiyetler/655572.html&filter_name=karadereden+kalkandereye

Kalkandere Vakfı'nın Üsküdar'daki vakıf merkezinden temin edebilirsiniz

 


Hüsnü YAVUZ
4.02.2024 22:10:17
Arev Hüseyin’in oğlu Memiş 90 kuruş Mezarı hemen bizim Cami girişinde, KAVUKLU MEZAR TAŞI olan yatır. Dedemin, Dedesinin babasıydı. ALLAH RAHMET EYLESİN.

Diriliş mi Çöküş mü?

Rize’de 67 kişi kurban keserken yaralandı

Asırlık Yol Hasretinin Sona Ermesini Kurbanla Kutladılar

Kalkandere İlçe Milli Eğitim Müdürü Sayın Aydın Mertayak bayram mesajı

Kalkandare Kaymakamı Sayın Alpay DİNCEL'in Kurban Bayramı mesajı

Kalkandere Belediye Başkanı Sayın Mehmet Yilmaz Bayram mesajı

Kalkandere Vakfı Bayram Kutlaması Programı Belli Oldu

Başkan Mevlüt İslamoğlu Kurban Bayramı Vesilesiyle Bir mesaj Yayınladı.

Kurban Bayramı Bayramlaşma Programına Davetlisiniz!

Kurban Bayramı Atık Toplama Duyurusu

Kalkandere Şehitlerimiz

Kalkandere Atatürk İlk/Ortaokulu'nda Karne Heyecanı

Kalkandere İlçe Milli Eğitim Müdürü MERTAYAK; " Değerli İdareci, Öğretmen, Öğrenci ve Velilerimiz"

Rize Valisi Sayın İhsan Selim BAYDAŞ, Kalkandere Belediyesini Ziyaret Etti

Kalkandere İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü,2023-2024 Yılı Değerlendirme Toplantısı Yapıldı

Prof. Dr. Emin Gürses Kalkandere Vakfı'na Konuk oldu

Prof. Dr. ŞABAN ŞİMŞEK ÜMRANİYE’DE HEMŞEHRİLERİYLE BULUŞTU

Rize Valisi İhsan Selim Baydaş, İlçemizi Ziyaret Etti

Kalkandere Vakfı’nın 26. Kuruluş Yıldönümünü Kutlandı

İkizdere Kaymakamlığı Sosyal Tesisi Doğal Lezzetleri İle Gelenleri Büyülüyor

Rize İl Özel İdaresi; Ardeşen ve Çamlıhemşin Yaylalarında, Kar Nedeni ile Kapanan Yolları Açmaya Devam Ediyor

DİNCEL; " Üstün Başarı Belgesi almaya hak kazanan Milli Eğitim Personellerine belgelerini takdim etti "

Vali Yardımcısı Sayın Hatice Cemre İNCESU; Kalkandere Kadın Girişimi, Üretim ve İşletme Kooperatifi’nde İncelemelerde Bulundu

Rize Vali Yardımcısı Sayın Hatice Cemre İNCESU Kalkandere Belediyesini Ziyaret Etti

Kuruköy Mahallesinde Kanal ve Yol Temizleme Çalışmaları Yapıldı

Suudi Arabistan; ABD ile 80 Yıllık Petro-Dolar Anlaşmasını Yenilemedi

İlçe Tarım Müdürlüğünden Gezginci Arıcılara Uyarı’’arı Konaklama Belgesini Mutlaka Alın’’

“Vefa ”Tının 96. Yılı Anısına Bir Cesur Yürek İpsiz Recep (Emice)

İKİ Öğrencinin Hayatını Kaybettiği Olayda Bir Gözaltı

RİZE BELEDİYESİ İÇMESUYUNDAN ENERJİ ÜRETİM ÇALIŞMALARINA DEVAM EDİYOR

Yükleniyor

Diriliş mi Çöküş mü?

Asırlık Yol Hasretinin Sona Ermesini Kurbanla Kutladılar

Kalkandere İlçe Milli Eğitim Müdürü Sayın Aydın Mertayak bayram mesajı

Kalkandare Kaymakamı Sayın Alpay DİNCEL'in Kurban Bayramı mesajı

Kalkandere Belediye Başkanı Sayın Mehmet Yilmaz Bayram mesajı

Kalkandere Vakfı Bayram Kutlaması Programı Belli Oldu

Başkan Mevlüt İslamoğlu Kurban Bayramı Vesilesiyle Bir mesaj Yayınladı.

Kurban Bayramı Bayramlaşma Programına Davetlisiniz!

Kurban Bayramı Atık Toplama Duyurusu

Kalkandere Atatürk İlk/Ortaokulu'nda Karne Heyecanı

Rize’de 67 kişi kurban keserken yaralandı

Prof. Dr. ŞABAN ŞİMŞEK ÜMRANİYE’DE HEMŞEHRİLERİYLE BULUŞTU

İkizdere Kaymakamlığı Sosyal Tesisi Doğal Lezzetleri İle Gelenleri Büyülüyor

Rize İl Özel İdaresi; Ardeşen ve Çamlıhemşin Yaylalarında, Kar Nedeni ile Kapanan Yolları Açmaya Devam Ediyor

İlçe Tarım Müdürlüğünden Gezginci Arıcılara Uyarı’’arı Konaklama Belgesini Mutlaka Alın’’

“Vefa ”Tının 96. Yılı Anısına Bir Cesur Yürek İpsiz Recep (Emice)

İKİ Öğrencinin Hayatını Kaybettiği Olayda Bir Gözaltı

RİZE BELEDİYESİ İÇMESUYUNDAN ENERJİ ÜRETİM ÇALIŞMALARINA DEVAM EDİYOR

İPSİZ RECEP 96. YIL DÖNÜMÜNDE DUALARLA ANILDI

Ardeşen’de 7 Öğrenci Fırtına Deresinde Akıntıya Kapıldı; 2 Öğrenci Hayatını Kaybetti

Kalkanderespor'dan 23 Nisan Kutlaması

Kalkanderespor-1 Kopuzlar Vakfı Veliköyspor-0

Kalkanderespor U-15 Çeyrek Finalde

Kalkandere Spor Kulüb Başkanı Mevlüt İslamoğlu Bayram Mesajı

Süper Amatör Ligi 21.Hafta Kendirli Belediyespor-0 Kalkanderespor-2

Kalkanderespor Kendirli Belediyespor Deplasmanında Galibiyet Peşinde

Kalkandere Spor Başkanı; Belediye Başkanı Seçilen Mehmet Yılmaz'a Tebrik Mesajı Yayımladı

Süper Amatör Ligi 20.Hafta Kalkanderespor-4 Madenli Belediyespor-2

Tüm Halkımız Davetlidir

U-15 Ligi Kalkanderespor-1 Gündoğdu Gelişimspor-0

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.Galatasaray 38 33 2 3 66 102
2.Fenerbahçe 38 31 1 6 68 99
3.Trabzonspor 38 21 13 4 19 67
4.İstanbul Başakşehir 38 18 13 7 14 61
5.Kasımpaşa 38 16 14 8 -3 56
6.Beşiktaş 38 16 14 8 5 56
7.Sivasspor 38 14 12 12 -7 54
8.Alanyaspor 38 12 10 16 3 52
9.Rizespor 38 14 16 8 -10 50
10.Antalyaspor 38 12 13 13 -5 49
11.Gazişehir Gaziantep 38 12 18 8 -7 44
12.Adana Demirspor 38 10 14 14 -7 44
13.Samsunspor 38 11 17 10 -10 43
14.Kayserispor 38 11 15 12 -13 42
15.Hatayspor 38 9 15 14 -7 41
16.Konyaspor 38 9 15 14 -13 41
17.Ankaragücü 38 8 14 16 -6 40
18.Fatih Karagümrük 38 10 18 10 -3 40
19.Pendikspor 38 9 19 10 -31 37
20.İstanbulspor 38 4 27 7 -53 16